Spieren en gewrichten

Ons lichaam is uitgerust met een bewegingsapparaat : al onze botten, gewrichten, spieren en pezen die ons lichaam bij elkaar houden en ieder hun eigen functie hebben, maken er onderdeel van uit. Problemen met het bewegingsapparaat behoort tot één van de meest voorkomende klachten.

Spieren

Het menselijk lichaam telt meer dan 600 spieren met ieder een eigen functie. Sommige spieren zorgen voor de voortbeweging, andere zijn betrokken bij bv. de ademhaling, hartslag of spijsvertering. De skeletspieren (dwarsgestreepte spieren) zijn aan de uiteinden doormiddel van pezen verbonden aan de beweegbare beenderen : ze bestaan uit spiervezels en kunnen zich samentrekken. Als de spier zich spant, trekt deze aan de pees, waardoor het bot beweegt. Wanneer deze spieren overbelast worden, krijg je last van spierpijn.

Gewrichten

Ons skelet bestaat uit 200 botten die vorm en steun geven aan het lichaam. Een deel van deze botten is stevig met elkaar vergroeid bv. schedel, bovenkaak maar ± 100 botten kunnen afzonderlijk ten opzichte van elkaar bewogen worden. Dit zijn de gewrichten. Gewrichten bestaan uit 2 of meer botten die ten opzichte van elkaar kunnen scharnieren. De gewrichten worden onderscheiden naargelang de bewegingen die ermee  kunnen gemaakt worden :scharniergewrichten vb. elleboog en knie laten bewegingen in 1 richting toe, draai-, kogel-, zadel- en schuifgewrichten kunnen in 2 of meer vlakken bewegen.

Onze gewrichten zijn ingepakt in een beschermend kapsel : het gewrichtskapsel.

Dit is strak bindweefsel dat van binnen met lijmvlies is bekleed. Het zorgt, door afscheiding van een taaie vloeistof, dat de gewrichten gemakkelijk kunnen scharnieren. Dit ‘gewrichts-smeer’ voorkomt dat de gewrichtskoppen tegen elkaar schuiven en daardoor slijten. Gewrichtspijn ontstaat oa. door een gebrek aan het gewrichtskapsel.

Gewrichtspijn

Veel oudere mensen hebben met name ‘s ochtends last van gewrichtsstijfheid en gewrichtspijn. Bij senioren hebben deze klachten vaak te maken met slijtage van het desbetreffende gewricht. Ook sporters kunnen de slijtage van hun gewrichten versnellen door overbelasting.

Knieën, nek, schouders, rug en heupen zijn beruchte plekken als het gaat om gewrichtspijn. De pijn ontstaat door slijtage van het gewricht maar ook door de afnemende kwaliteit van het kraakbeen. Het gevolg is dat je steeds minder soepel kunt bewegen en dat lopen en opstaan pijnlijk kan zijn.

Mogelijke oorzaken van gewrichtspijn zijn:

  • kneuzing,
  • ontwrichting,
  • ontsteking (artritis),
  • slijtage (artrose), overbelasting, jicht of een verkeerde stand van tenen, voeten, bekken of rug.
  • Reumatoïde artritis

Wanneer er sprake is van ernstige ontstekingen in de gewrichten spreken we van voor dan bij mannen en de ziekte openbaart zich meestal tussen 40-50 jaar.

Belangrijk is om het pijnlijke gewricht zo min mogelijk te belasten maar toch in beweging te blijven om de gewrichtskapsels soepel te houden. Fietsen en zwemmen zijn hiervoor ideale sporten. Algemene vuistregel : een actieve dag wordt steeds gevolgd door een rustdag.

Osteo-artritis

Osteoartritis is een mechanische gewrichts-aandoening waarbij gewrichtspijn ontstaat bij belasting en vermindert of verdwijnt bij rust. Oorzaken zijn veroudering, intensieve sportbeoefening, overgewicht, ongevallen, stress… waardoor niet voldoende kraakbeen wordt aangemaakt en er degeneratie (afbraak) optreedt.

Tips om gewrichtspijn te verlichten:

  • gedoseerde lichaamsbeweging vb. fietsen,  zwemmen, wandelen.
  • massage en fysiotherapie.
  • ontspanningsoefeningen.
  • zorg dat de gevoelige lichaamsdelen zo min  mogelijk worden blootgesteld aan temperatuurschommelingen.
  • gebruik van voedingssupplementen

vb. glucosaminesulfaat : deze lichaamseigen  stof wordt gebruikt in de opbouw van het kraakbeen, de pezen en de ligamenten  en biedt kracht en structuur aan beenderen en kraakbeen. Glucosamine ondersteunt het herstel van het kraakbeen en bestrijdt geleidelijk de pijn waardoor de mobiliteit van de gewrichten verbetert.

Spierpijn

Wanneer de skeletspieren pijnlijk aanvoelen spreken we van spierpijn. Spierpijn kan allerlei oorzaken hebben : intensief sporten, een verkeerde houding, een slechte matras, een verkeerde beweging …Tevens kan spierpijn voorkomen bij koorts, ontstekingen etc. Bij spierpijn voelen de spieren hard en gezwollen aan.

Inspanningsspierpijn

De meest onschuldige vorm van spierpijn is pijn na een gewone inspanning. Dit gaat gewoonlijk vanzelf binnen de twee dagen over. Vroeger dacht men dat spierpijn ontstond door een overmaat aan afvalproducten van de stofwisseling in de spieren. De vorming van dit melkzuur kan worden tegengaan door een goede warming-up en cooling-down bij het sporten. Hierdoor verbetert de doorbloeding in de spieren en zullen de afvalstoffen sneller worden afgevoerd.

Tegenwoordig vermoedt men dat er bij spierpijn eerder sprake is van een ontsteking die door overbelasting ontstaat. Ook spanningen, stress, koude en tocht kunnen spierpijn veroorzaken.

Behandeling

De beste remedie tegen spierpijn is rust. Ook een warm bad of douche kan verlichting brengen. Om het ongemak verder te verlichten kun je kiezen uit  2 middelen : pijnstillers en spier-wrijfmiddelen.

Pijnstillers als paracetamol, ibuprofen verlichten snel. Paracetamol geeft de minste bijwerkingen, ibuprofen heeft tevens een ontstekende werking. Opgelet: het gebruik van pijnstillers heeft als nadeel, daar je de pijn niet meer voelt, dat je sneller de spieren opnieuw kan overbelasten.

Spierwrijfmiddelen

2 soorten : verwarmende of verkoelende middelen en zalven/gels/sprays of pleisters met ontstekingsremmende stoffen.

Verwarmende pleisters of verkoelende spray’s geven een plaatselijke pijnverdoving maar hebben geen werking op de dieper gelegen spieren.

Zalven/gels/spray’s of pleisters met ontstekingsremmende stoffen (vb. diclofenac, etofenamaat, ibuprofen…) geven goede resultaten bij zwellingen, spierscheuren etc.

Opgelet: spierwrijfmiddelen steeds gebruiken op een droge, gave huid (niet op open wonden!) en nooit in combinatie gebruiken met solarium of warmtelamp : mogelijkheid tot huidirritaties.

Verstuiking

Een verstuiking is een letstel aan het gewricht : één of meerdere gewrichtsbanden zijn door verrekking beschadigd :

Basisbehandeling : RICE-regel

R: rest/rust : minimum 24 uur.

I : ice/ijs 15-20 min afkoeling dmv.  koud stromend water of ijspak (met bescherm-hoes !)

C : compression/drukverband : beschermt en laat normale bewegingen toe.

E : elevation/hooghouden van het verstuikte lichaamsdeel.